Türkiye’de her yıl yaklaşık 26 milyon ton gıda israf edilmekte, kişi başına düşen gıda israfı ise 100 kilograma yakın. Bu devasa israfın büyük bir bölümü, tarih etiketlerinin yanlış anlaşılması nedeniyle "güvenli" ve “tüketilebilir” durumdaki gıdaların çöpe atılmasından kaynaklanıyor.
TİDER Başkanı Hande Tibuk, israf edilen toplam gıdanın üçte birinin, dünyada gıdaya erişemeyen insanların tümüne yetebileceğine dikkat çekerek, Ramazan’ın ruhuna uygun şekilde bilinçli tüketim çağrısında bulundu.
SKT VE TETT ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Gıda etiketlerindeki tarih işaretlemesinin yanlış anlaşılması, küresel ölçekte her yıl 70 milyar ile 130 milyar dolar değerindeki gıdanın, %7 ila %10’unun israf edilmesine neden oluyor. Avrupa’da çöpe giden gıdanın %10-15’i, bu kavram karmaşasından kaynaklanırken, Türkiye’de ise bu bedelin 40 milyar TL’nin üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
TİDER, gıda güvenliğini sağlamak ve israfı önlemek adına bu iki kavramın farkını şöyle açıklıyor:
• Son Kullanma Tarihi (SKT): Et, süt ve süt ürünleri gibi riskli gıdalarda güvenlik sınırını ifade eder. Bu tarih geçtikten sonra ürün kesinlikle tüketilmemelidir.
• Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT): Çoğunlukla bakliyat ve kuru gıda gibi raf ömrü uzun ürünlerde kalite önerisidir. Uygun koşullarda saklanan, görünüm, koku ve tat açısından bozulmamış ürünler, bu tarihten sonra da güvenle tüketilebilir.
RAMAZAN’DA İSRAFI ÖNLEMEK İÇİN 5 ALTIN KURAL
TİDER Genel Müdürü Nil Tibukoğlu ise, “TETT’si dolmuş ama sağlıklı ürünlerin gıda bankaları aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması mümkün. Etiketleri doğru okumak, milyonlarca ihtiyaç sahibine destek olmanın en güçlü yollarından biridir” diyerek, sorunun sadece hane halkıyla sınırlı olmayıp gıda zincirinin her aşamasına yayıldığını belirtti ve şu önerileri sıraladı:
• Buzdolabınızı Sık Kontrol Edin: İhtiyaçlarınızı belirleyerek alışveriş listenize bağlı kalın.
• Yakın Tarihli Ürünleri Tercih Edin: Kısa sürede tüketecekseniz son kullanma tarihi yaklaşan ürünleri satın alarak israfı önleyin.
• Tarih Farkına Dikkat Edin: TETT ile SKT (veya STT) arasındaki farkı öğrenin ve gıdayı hemen çöpe atmayın.
• Doğru Muhafaza Edin: Uygun gıdaları dondurarak ömürlerini uzatın.
• Sıfır Atık Yaklaşımı: Kalan yiyecekleri değerlendirin, kompost yapın ve israfı minimize edin.
TİDER: 1 MİLYONU AŞAN DESTEK VE ÇEVRESEL ETKİ
Türkiye genelinde 40 ildeki 85 gıda bankasıyla dev bir ağ yöneten TİDER’in bugüne kadar 1 milyon 35 bin 960 kişiye gıda desteği ulaştırdığını belirten Hande Tibuk, bu faaliyetler sayesinde 13 bin 185 ton karbon salımının engellendiğini, 5 bin 284 ton ürünün israftan kurtarılarak ekonomiye kazandırıldığını ifade etti.
Temel İhtiyaç Derneği (TİDER)’in 7 Nisan 2026’da İstanbul’da düzenleyeceği “6. Gıda Bankacılığı Zirvesi”nde de tüm bu gelişmelerin aktarılmasının yanında bu yıl, tarımdaki kayıpların azaltılması için kullanılan teknolojiler ve yapay zeka uygulamalarına odaklanılacak, ilgili başlıklar ulusal ve uluslararası uzmanların katılımıyla ele alınacak. https://www.gidabankaciligizirvesi.org
Bilgi için: Ali Cemal KARABUDAK – Pozitif PR – ackarabudak@pozitifpr.com – +90 (533) 468 15 00
________________________________________
TEMEL İHTİYAÇ DERNEĞİ hakkında:
2010 yılında gıda sektöründe çalışan ve gıda bankacılığının açlık ve yoksullukla mücadelede önemli bir araç olduğuna inanan 9 kurucu üye tarafından Gıda Bankacılığı Derneği adı altında faaliyetlerimize başlayan yapı, 2014 yılında insanların kendi yetkinlik ve yeteneklerine uygun işlerde çalışabilmesinin de en temel ihtiyaçlardan biri olduğundan hareketle çalışmalarına istihdam ve kalkınma projelerini de katarak Temel İhtiyaç Derneği (TİDER) adını aldı.
TİDER bu yapısıyla israfı önleyerek, gezegenin önemli sorunlarından birine çözüm olmaya çalışırken, aynı zamanda insanların temel ihtiyaçlarına adil ve eşit şekilde ulaşabilmesi için, gıda bankacılığını yaygınlaştırma çalışmalarını da yürüten kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşudur.
GIDA BANKACILIĞI Nedir?
Gıda bankası; bağışlanmış gıda, giysi, temizlik ve hijyen ürünlerini toplayan, ayrıştıran, depolayan ve ihtiyaç sahiplerine dağıtan bir sivil toplum örgütlenmesidir. Firmalar ve kişiler gıda, giysi ve temizlik ürünlerini bu “bankaya yatırır”, ihtiyacı olanlar da bu ürünleri “bankadan çeker”.
Temel İhtiyaç Derneği, Gıda Bankacılığına geniş kapsamlı bir bakış açısı getirerek, yoksulluk ve israfla mücadeleyi bütünsel bir modelle ele alan ve somut çözümler üreten bir sivil toplum kuruluşudur. Kurulmasına destek verdiği gıda bankalarının raflarında israftan kurtardığı, kullanılabilir durumdaki gıda, temizlik ürünü ve kıyafetlerin, yoksulluk sınırındaki ailelere ulaşmasını sağlar. Gıda Bankaları, ihtiyaç sahiplerinin haysiyetinin korunması ve destek sisteminin bir parçası olmalarına imkân tanınması için, yararlanıcı olarak belirlenmiş olan ihtiyaç sahiplerinin adil bir biçimde ürünleri almasına imkan sağlar.
https://tider.org
TEMEL İHTİYAÇ DERNEĞİ Yönetim Kurulu Başkanı: HANDE TİBUK hakkında:
Hande Tibuk; 1999 yılında Koç Üniversitesi Ekonomi bölümünü, 2008 yılında Ecole Hôtelière de Lausanne otelcilik master programını tamamladı. 2012’den beri Net Holding A.Ş. Yönetim Kurulu Murahhas Üyesi & Genel Koordinatör olarak görev yapmaktadır. 2018’de Kuzey Kıbrıs’ta, yaralı deniz kaplumbağalarını tedavi eden Meritta Deniz Kaplumbağaları Merkezini kurdu. Halen 2018’de yönetim kurulu başkanı seçildiği Temel İhtiyaç Derneği’nin (TİDER) liderliğini yürüten Hande Tibuk, aynı zamanda Türkiye İş Kadınları Derneği’nde (TİKAD) Yönetim Kurulu Üyesi ve Yanındayız Derneği Yönetim Kurulu Üyesidir.
https://www.handetibuk.com