BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Ada ziyareti öncesinde Rum basını, Kıbrıs sorununda yeni bir 5+1 konferans düzenlenmesi veya temasların eylül ayında sürdürülmesi ihtimallerini gündeme taşıdı.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs’a yapacağı ziyaret, Rum gazetelerinin manşetlerinde geniş yer buldu. Haberlerde, Guterres’in temasları sırasında izleyeceği yöntem ile müzakere sürecine ilişkin olası senaryolar değerlendirildi.
Guterres’in önünde iki senaryo olduğu iddiası
Fileleftheros gazetesi, BM’nin önünde Kıbrıs sorununda bundan sonraki sürece ilişkin iki senaryo bulunduğunu yazdı.
Gazeteye göre Guterres, görev süresi sona ermeden önce başarı ihtimali görmesi halinde yeni bir gayriresmî genişletilmiş 5+1 konferans düzenlemeyi hedefliyor. Bunun mümkün olmaması durumunda ise Kıbrıs dosyasını halefine devretmeden önce eylül ayında BM Genel Kurulu kapsamında taraflarla temaslarını sürdürmeyi planlıyor.
Haberde, Guterres’in kendi çerçevesinde mi ısrar edeceğinin, yoksa BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in fikirlerini mi benimseyeceğinin Ada’daki temaslarda netleşeceği savunuldu.
Rum yönetiminin her iki ihtimale karşı hazırlık yaptığı ve BM’ye, Güney Kıbrıs’ın Avrupa Birliği üyeliğinin olası bir anlaşmanın içeriğinde dikkate alınması gerektiğini ilettiği belirtildi.
“Üçüncü Doruk Anlaşması” iddiası
Alithia gazetesi ise Guterres’in girişimiyle tarafları çözüm modeli ve izlenecek süreç konusunda bağlayacak bir “stratejik anlaşma” hazırlanmasının planlandığını ileri sürdü.
Gazete, bu metnin 11 Şubat 2014 tarihli Eroğlu-Anastasiadis ortak açıklamasının tekrarı niteliğinde olacağını ve Denktaş-Makarios ile Denktaş-Kiprianu doruk anlaşmalarının ardından “Üçüncü Doruk Anlaşması” olarak sunulacağını yazdı.
İddiaya göre anlaşmada; iki bölgeli, iki toplumlu ve siyasi eşitliğe dayalı federasyon, tek uluslararası tüzel kişilik, tek egemenlik ve tek vatandaşlık unsurları yer alacak. Federasyonun eşit statüdeki iki oluşturucu devletten meydana gelmesi ve anlaşmazlıkların Federal Yüksek Mahkeme’ye taşınması da öngörülecek.
İki yıllık müzakere takvimi
Alithia, olası anlaşmanın ikinci bölümünde müzakereler için iki yıllık takvim belirlenmesinin planlandığını aktardı.
Gazetenin diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre bu süreçte Ercan Havalimanı’ndan uçuşların önünün açılması, Kıbrıs Türklerinin dış dünyayla ticari ilişkilerinin geliştirilmesi ve Yeşil Hat Tüzüğü kapsamındaki ticaretin güçlendirilmesi gündeme gelecek.
Kapalı Maraş’ın eski sakinlerinin dönüşüne hazırlanması amacıyla BM’ye devredilmesi, Türkiye’nin bir limanını Kıbrıs Cumhuriyeti bayraklı gemilere açması ve Ada’daki Türk askerlerinin sembolik düzeyde azaltılmaya başlanması da öne sürülen planın unsurları arasında gösterildi.
Haberde ayrıca Güney Kıbrıs’ın Türkiye’nin Avrupa Birliği sürecindeki itirazlarını kaldırması ve mevcut garanti sisteminin geleceğinin geniş katılımlı görüşmelerle ele alınmasının planlandığı iddia edildi.
“Federasyon için son fırsat” değerlendirmesi
Politis gazetesi de Guterres’in, 2017’de başlayan süreci somut bir müzakere zeminine dönüştürmek amacıyla Ada’ya geleceğini yazdı.
Haberde, Guterres’in görev süresi sona ermeden önce mevcut hareketliliği üzerinde uzlaşılmış zemin, takvim ve siyasi çerçeveye sahip bir sürece dönüştürmesinin, federasyon çözümü açısından “son fırsat” olabileceği ileri sürüldü.
Fileleftheros’ta yayımlanan bir makalede ise Holguin’in yaklaşımı sert biçimde eleştirildi. Holguin, “Türk tezlerine yakın durmakla” suçlanırken, basına yansıyan planın doğru olması halinde bunun Kıbrıs sorununun çözüm çabaları tarihindeki “en kötü metinlerden biri” olacağı iddia edildi.