Kıbrıs Ayrıntı

Haberi manşetten “BM Genel Sekreteri’nin Temsilcisinin Beklenmedik Müdahalesine Hristodulidis’in Kayıtsızlığı Sebep Oldu… Holguin Önlemeye Koştu” başlığıyla aktaran gazete, bir BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs sorununa doğrudan müdahalesinin Ban Ki Moon zamanında Mont Pelerin süreci ile yapıldığını ve Crans Montana sürecinin gündeme geldiğini hatırlattı.

Antonio Guterres’in de görev süresinin dolmasına çok az bir süre kala aynı şeyi yapmak ve giderayak, Crans Montana’da “kalan son mili kat etmek istediğinin" açık olduğuna dikkat çeken gazete, KKTC Cumhurbaşkanlığı’na Tufan Erhürman’ın seçildiği geçen sonbahardan beri iki taraf arasındaki diyaloğun “kanserleştiğini” yazdı.

Haberde Genel Sekreter’in Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin'in “sürecin dağılma görüntüsü karşısında geçen şubat ayında, iki tarafa Antonio Guterres’in son çabasına hazırlanma fırsatı vermek için çabalara ara verdiği hatırlatıldı. Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’in “Holguin ile çatışmaktan” çekinmeyerek Holguin’in ortaya koyduğu; Güney Kıbrıs’ın AB dönem başkanlığını ve genel seçimleri tamamlanması için Hristodulidis’e olanak tanıma gerekçesini “komik” diye nitelediği anımsatıldı.

Gazete, temmuz ayında Ada’yı ziyaret eden Genel Sekreter’in, yeni bir 5+1 formatlı gayriresmi genişletilmiş görüşme düzenlemek için GYÖ’lerde anlaşma ve yeni geçiş noktaları açılması, izlenecek metodolojide anlaşma ve Kıbrıs sorununun özü konusunda önceden uzlaşılması şartlarını getirdiğini hatırlattı, başka zamanı olmadığından sürecin hızlandırılmasını da istediğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın, sürecin hızlandırılması şartına derhal ve tam cevap verdiğine dikkat çeken gazete, “Genel Sekreter’in Ada’dan ayrılmasından hemen sonra (30 Temmuz) Başkan Hristodulidis’le haftada en az bir kez tekrarlanacak görüşmelere derhal başlamayı teklif ettiğini, ancak Hristodulidisin davete cevap vermemekle kalmayıp ilk randevuyu 26 Ağustos’a verdiğini hatırlattı.

Gazete ikinci görüşme tarihinin de belirlenmediğine dikkat çekerek, “Böylece Hristodulidis Guterres’in kalan yaklaşık 4 ayını hiçbir izahatta bulunmadan harcadı.” ifadesini kullandı. Guterres, Holguin ve Erhürman güven yaratıcı önlemlerde ısrar ederken Hristodulidis’in ve sözcüsü Letimbiotis’in GYÖ’lerin “şart olmadığında ısrar ettiğini” yazan gazete özetle şunları aktardı:

“Hristoduldis’in tavrı ve Tufan Erhürman’ın genel ılımlı tavrı BM Sekreterliği’ni son uyarıda bulunmaya zorladı. Holguin hem şartlar hakkındaki gerçekleri ortaya koymak hem de zamanın verimsiz akmasını önlemek için Kıbrıs Türk ve Rum medyasına iki ayrı söyleşi vermek zorunda kaldı. Söyleşilerinde GYÖ’lerle ilgili söylemi konusunda Hristodulidis’i eli böğründe bıraktı.”

Fileleftheros ise Türkiye’nin, Güven Yaratıcı Önlemler (GYÖ) aracılığıyla, çözümsüzlük şartları altında iş birlikleri çerçevesi geliştirdiğini ve “iyi komşuluk ilişkileri oluşturulmasını hedefleyen bu ilerletilmiş fikirleri BM’nin önüne koyduğunu yazdı.

Ankara’nın BM’ye sunduğu fikirlerin “Ada’nın tam denetimini hedeflediğini” öne süren gazete, projelerinin de Güney Kıbrıs’ın ihtiyaç duyduğu su ve doğal gaz ile ilgili olduğunu ve “Doğu Akdeniz’in enerji haritasında yeni emrivakiler dayatma hedefi taşıdığını” iddia etti.

Gazete haberi “Kıbrıs Sorununun Çözümü Olmadan GYÖ Reçetesi… Ankara’nın Guterres’e Sunduğu GYÖ’ler sadece Kıbrıs Sorununun Çözülmemesiyle İlgili… Su, Doğal Gaz, Elektrik Konusunda ‘Ortak Proje’ Öneriliyor… Kıbrıs’ın Doğal Kaynaklarının Türkler Tarafından Değerlendirilmesinin Öncüsü” başlık ve spotlarıyla manşete çekti. Türk inisiyatifinin Rum yönetiminin KKTC’yi Ada’daki iki devletten biri olarak tanımaması halinde çözüm perspektifi görmediği için GYÖ’lerin ileri götürülmesi gerektiğiyle ilgili olduğunu yazdı.

Gazete bugünkü ‘görüş’ yazısında, Kıbrıs konusunda 5+1’in toplanması ve müzakerelerin yeniden başlanması konusunda ‘ağırdan almakla’ suçladığı Hristodulidis ile buna sessiz kalan AKEL ve DİSİ partilerine eleştiriler yöneltti.

BM Genel Sekreteri’nin kişisel temsilcisi Maria Angela Holguin’in bu yılın başlarında, Kıbrıs’ın AB Konseyi dönem başkanlığının haziran ayı sonunda tamamlanmasının ardından BM’nin barış girişimini yeniden başlatacağını söylediğini kaydeden gazete, Hristodulidis’in o dönemde bu tavra itiraz ederek müzakerelere “gelecek hafta” başlamaya hazır olduğunu söylediğini hatırlattı.

Holguin, dönem başkanlığının sona ermesinin ardından girişimini yeniden başlattığını ve temmuz sonunda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in adayı ziyaret ederek iki liderle, bundan sonraki sürece ilişkin görüşmeler yaptığını aktaran Cyprus Mail, hafta sonu yayımlanan bir röportajda söylediklerine de dikkat çekti.

Holguin’in, genişletilmiş konferansın düzenlenmesinden önce iki liderin düzenli olarak bir araya gelmesi, güven artırıcı önlemler konusunda anlaşmaları ve izlenecek süreç üzerinde uzlaşması gerektiğini söylediğini belirten gazete, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın Hristodulidis ile her hafta görüşmeye hazır olduğunu açıkladığına da değindi.

Gazete, tüm bunlara rağmen, Rum Yönetimi Başkanı Hristodulidis’in birdenbire ivedilik duygusunu kaybettiğine, sürecin ilerlemesi ve genişletilmiş konferansının düzenlenmesi konusunda artık acele etmediğine dikkat çekti.

Hristodulidis’in Erhürman ile sadece 26 Ağustos’ta görüşmeyi önerdiğini kaydeden gazete, Mart 2025’ten bu yana hiçbir sınır kapısının açılması konusunda anlaşmaya varılmadığını aktararak, “Liderlerin tek bir toplantıda ilerleme sağlaması ve başka güven artırıcı önlemler üzerinde uzlaşmaları ne kadar olası?” sorusunu yöneltti.

Cyprus Mail, Hristodulidis’in süreci ağırdan alma politikasına sessiz kalan başta AKEL ve DİSİ olmak üzere diğer siyasi partileri de eleştirdi.

“Ne yazık ki hiçbir siyasi parti, Başkan’ın sergilediği bu ivedilikten uzak yaklaşımını, sözleriyle icraatları arasındaki büyük çelişkiyi sorgulamıyor. Bu görevi sadece, Başkan’ın Kıbrıs sorununa yönelik pasif yaklaşımıyla ilgili yüksek sesle konuşacak kadar endişeli görünen eski DİSİ lideri Averof Neofitu üstlenmiş durumda. Ancak Neofitu, Kıbrıs Rum siyasetinde bu konuda yalnız kalıyor. Geleneksel olarak çözüm yanlısı partiler olan AKEL ve DİSİ, Hristodulidis üzerinde herhangi bir siyasi baskı oluşturmuyor. Bunun yerine, Hristodulidis’in seçim sürecinde desteğine ihtiyaç duyacağı ELAM’ın, daha fazla sınır kapısının açılmaması gerektiğini ilan ettiğini duyuyoruz. AKEL ve DİSİ ise sessizliğini koruyor”

“Bu acınacak sessizlik, Hristodulidis’e ve bölünmeyi destekleyenlerin sorumluluktan kaçmasına olanak sağlıyor” diyen gazete, “AKEL ve DİSİ’nin yaşananlar konusunda tavır alıp Başkan üzerinde baskı oluşturmadığı sürece, Hristodulidis ELAM’ın yönlendirdiği bölünme yolunda ilerlemeye devam edecek” ifadeleriyle yazıyı sonlandırdı.